Hartfalen

Hartfalen is geen afzonderlijke ziekte, maar een syndroom. Dit betekent dat verschillende klachten en lichamelijke verschijnselen samen wijzen op een verminderde werking van het hart.

Wanneer het hart minder krachtig pompt of zich minder goed vult met bloed, kan het lichaam onvoldoende bloed ontvangen. Hierdoor kunnen klachten ontstaan zoals:

• Kortademigheid
• Vermoeidheid
• Verminderde conditie
• Opgezwollen enkels of benen
• Snelle gewichtstoename door vochtophoping

Hartfalen kan plotseling ontstaan (acuut hartfalen) of zich geleidelijk ontwikkelen over een langere periode (chronisch hartfalen). Deze pagina gaat voornamelijk over chronisch hartfalen.

Hartfalen is een chronische aandoening die zonder behandeling geleidelijk kan verergeren. Vroege herkenning is belangrijk omdat een tijdige behandeling klachten kan verminderen, ziekenhuisopnames kan voorkomen en de kwaliteit van leven kan verbeteren.

Veel mensen denken dat vermoeidheid of kortademigheid een normaal gevolg van ouder worden is. Deze klachten kunnen echter ook wijzen op hartfalen.

Hartfalen ontstaat meestal doordat het hart beschadigd raakt of langdurig extra belast wordt.

Veelvoorkomende oorzaken zijn:

• Hoge bloeddruk (hypertensie)
• Een doorgemaakt hartinfarct
• Kransslagadervernauwing (coronairlijden)
• Hartritmestoornissen, zoals boezemfibrilleren
• Hartklepaandoeningen
• Hartspierziekten (cardiomyopathieën)
• Aangeboren hartafwijkingen
• Diabetes mellitus
• Nierziekten

Soms spelen meerdere aandoeningen tegelijkertijd een rol bij het ontstaan van hartfalen.

Risicofactoren voor hartfalen

Verschillende factoren vergroten de kans op hartfalen:

• Hogere leeftijd
• Roken
• Overgewicht (obesitas)
• Diabetes mellitus
• Hoge bloeddruk
• Verhoogd cholesterol
• Weinig lichaamsbeweging
• Overmatig alcoholgebruik

Een gezonde leefstijl kan helpen om het risico op hartfalen te verkleinen.

Cardiologen onderscheiden verschillende vormen van hartfalen. Dit gebeurt onder andere op basis van de pompkracht van de linkerkamer van het hart, ook wel de ejectiefractie genoemd.

Hartfalen met verminderde ejectiefractie (HFrEF)

Bij deze vorm is de pompkracht van het hart verminderd. Het hart kan minder bloed rondpompen dan normaal.

Hartfalen met licht verminderde ejectiefractie (HFmrEF)

Bij deze vorm is de pompfunctie licht verminderd.

Hartfalen met behouden ejectiefractie (HFpEF)

Bij HFpEF is de pompkracht vaak normaal, maar is de hartspier stijver geworden. Hierdoor vult het hart zich minder goed met bloed.

De klachten van hartfalen verschillen per persoon en zijn afhankelijk van de ernst van de aandoening.

Veel voorkomende symptomen zijn:

Kortademigheid

Kortademigheid ontstaat vaak tijdens inspanning, maar kan bij ernstiger hartfalen ook in rust optreden.

Vermoeidheid

Veel mensen met hartfalen merken dat dagelijkse activiteiten meer energie kosten dan voorheen.

Vocht vasthouden

Door een verminderde pompfunctie kan vocht zich ophopen in het lichaam. Dit kan leiden tot:

• Dikke enkels of gezwollen benen
• Gewichtstoename

Verminderde conditie

Wandelen, traplopen of sporten kan steeds moeilijker worden.

Nachtelijke klachten

Sommige patiënten worden 's nachts wakker doordat zij benauwd zijn of vaker moeten plassen.

Om de diagnose hartfalen te stellen zijn verschillende onderzoeken nodig.

Bloedonderzoek

Met bloedonderzoek kunnen bepaalde stoffen worden gemeten die wijzen op hartfalen, zoals BNP of NT-proBNP.

ECG (hartfilmpje)

Een ECG registreert de elektrische activiteit van het hart en kan aanwijzingen geven voor hartritmestoornissen of eerdere hartschade.

Echocardiografie

Een echo van het hart is één van de belangrijkste onderzoeken bij hartfalen. Hiermee beoordelen we de pompfunctie van het hart, de hartkleppen en eventuele afwijkingen van de hartspier.

Aanvullend onderzoek

Afhankelijk van uw situatie kunnen aanvullende onderzoeken worden uitgevoerd, zoals een MRI-scan van het hart, een inspanningstest of andere beeldvormende onderzoeken.

De behandeling van hartfalen is gericht op het verminderen van klachten, het verbeteren van de kwaliteit van leven en het voorkomen van ziekenhuisopnames.

Medicatie

Voor veel patiënten vormen medicijnen de belangrijkste behandeling.

Afhankelijk van het type hartfalen kunnen onder andere worden voorgeschreven:

• ACE-remmers /ARB´s of ARB's met neprilysineremmer
• Bètablokkers
• SGLT2-remmers
• Mineralocorticoïdreceptorantagonisten (MRA)
• Plasmiddelen (diuretica)

De keuze voor medicatie hangt af van het type hartfalen en uw persoonlijke situatie.

Pacemaker of ICD

Sommige patiënten komen in aanmerking voor een pacemaker of een implanteerbare cardioverter-defibrillator (ICD). Deze apparaten kunnen het hartritme ondersteunen en ernstige hartritmestoornissen detecteren en behandelen.

Operaties en katheterbehandelingen

Wanneer hartfalen wordt veroorzaakt door een onderliggende aandoening, kan een operatie of katheterbehandeling nodig zijn. Bijvoorbeeld bij vernauwde kransslagaders of een hartklepaandoening.

Leefstijlverbetering

Een gezonde leefstijl speelt een belangrijke rol bij de behandeling van hartfalen.

Belangrijke adviezen zijn:

• Stoppen met roken
• Voldoende bewegen
• Gezond eten
• Beperken van alcoholgebruik
• Een gezond gewicht nastreven